Overig

zaterdag 26 oktober 2013 16:26 Leeftijd: 5 yrs

Sarah de Clercq in Brieven Boven Water

 


In het tv-programma Brieven Boven Water wordt getracht een aantal in de 17e en 18e eeuw verstuurde, nooit aangekomen brieven, alsnog bij de nazaten van de geadresseerden te bezorgen. Uitgangspunt hiervoor vormt een verzameling van 40.000 ongeopende, Nederlandse persoonlijke brieven, die door de Engelsen in de oorlogen met de Nederlandse Republiek zijn buitgemaakt en bewaard zijn gebleven, in The National Archives in Londen. De brieven zijn in de 17e en 18e eeuw verstuurd door Nederlandse burgers aan in den vreemde verblijvende familieleden en geliefden, meest zeelieden.

Soms wordt echter een uitstap gemaakt. Zo ook in de uitzending van 26 okt. 2013, waarin ons familie- en bestuurslid Sarah de Clercq optreedt. In het desbetreffende item wordt ingegaan op inscripties op rotsen langs de kust van Madagascar, in de eerste helft 17de eeuw daar achtergelaten door bemanningsleden van VOC-schepen, als primitief communicatiemiddel. Een van die inscripties is van het schip De Middelburg, dat in 1625 op weg van Batavia terug naar Holland na een storm masteloos was geraakt en noodgedwongen bijna een halfjaar in Madagascar werd opgehouden. Onder de bemanning was ook de ca 45-jarige Willem Cornelisz Schouten, een vroege en belangrijke Nederlandse ontdekkingsreiziger. Hij was het die in 1616, op zoek naar een nieuwe westelijke doorgang naar Azië, het zuidelijkste puntje van Zuid-Amerika de naam Kaap Hoorn had gegeven, naar zijn eigen geboorteplaats. En hij was de tweede Nederlander die om de wereld was gezeild.
Later was hij echter in conflict gekomen met de VOC-gouverneur-generaal Jan Pietersz Coen en werd hij vanuit Batavia met de Middelburg terug gezonden naar Nederland. Maar hij zou het vaderland nooit bereiken; op Madagascar is hij overleden.

In de zoektocht naar nazaten van de ontdekkingsreiziger is de redactie uitgekomen bij onze familie en meer bepaald bij Sarah. Hoe het verhaal in elkaar steekt en welke avontuurlijke reis Sarah hiervoor heeft ondernomen naar afgelegen delen van het eiland, kan worden terug gezien op Uitzending Gemist.
Zie: http://www.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1375784    (het item met Sarah begint na 17 min.)

Toch moet een kritische noot worden geplaatst. Omdat Willem Cornelisz Schouten geen kinderen had, heeft de redactie gezocht naar nazaten van zijn 'broer' Laurens Cornelisz Schouten (1568-1642), een rijke brouwer uit Weesp. En inderdaad stammen wij allen, leden van onze familie, af van Laurens, door het huwelijk van diens achterkleindochter Cornelia Block (1667-1745) met onze voorvader Pieter de Clercq (1661-1730).
Het is niet verwonderlijk dat door de redactie een broederrelatie tussen Willem en Laurens is verondersteld. Een vooraanstaande literatuurhistoricus heeft in 1918, in een publicatie over de dichter Vondel, deze bloedband geopperd en sindsdien is deze diverse malen herhaald, zelfs als gegeven gebracht. Beide naamgenoten stonden namelijk met de grote dichter in verband: aan de ontdekkingsreiziger Willem Corneliszn Schouten wijdde Vondel in 1618 een lofdicht.  Terwijl de brouwer Laurens Corneliszn Schouten, via zijn vrouw, verwant was aan de Vondels en tot hun intieme kring behoorde.
Echter (en dat was een constatering achteraf, nadat Sarah uit Madagscar was terug gekeerd), met meer uitgebreide kennis over de familierelaties van onze voorouders moet spijtig genoeg worden vastgesteld dat de ontdekkingsreiziger Willem uit Hoorn en de brouwer Laurens uit Weesp géén broers waren, doch zelfs tot twee geheel verschillende geslachten behoorden.


Nieuws